🚀 این مقاله تنها یکی از صدها آموزش سودیرا است
اگر به دنبال ساختن یک درآمد واقعی هستید، قبل از ادامه این مقاله، سری به صفحه اصلی باشگاه درآمدزایی سودیرا بزنید.
در صفحه اصلی سودیرا با مسیرهای مختلف درآمدزایی و امکانات سایت آشنا می‌شوید و می‌توانید بهترین مسیر را برای شروع انتخاب کنید.
یک وب‌سایت ممکن است ظاهر زیبایی داشته باشد، محصولات خوبی ارائه کند و حتی سرعت مناسبی داشته باشد؛ اما همچنان بخشی از مخاطبان نتوانند به‌راحتی از آن استفاده کنند. متن‌های کم‌رنگ، دکمه‌های کوچک، فرم‌های پیچیده، تصاویر بدون توضیح و صفحاتی که فقط با ماوس قابل کنترل هستند، می‌توانند مانع دسترسی کاربران شوند.
این مشکلات فقط افراد دارای معلولیت را تحت تأثیر قرار نمی‌دهند. کسی که در محیطی پرنور از تلفن همراه استفاده می‌کند، فردی که موقتاً دستش آسیب دیده، کاربری با اینترنت ضعیف یا شخصی که تجربه کمی در کار با وب‌سایت‌ها دارد نیز ممکن است با چنین موانعی روبه‌رو شود.
دسترس‌پذیری وب‌سایت یعنی طراحی و توسعه سایت به شکلی که افراد بیشتری بتوانند محتوای آن را درک کنند، بخش‌های مختلف را پیمایش کنند و کارهای موردنظرشان را انجام دهند.
برای کسب‌وکار اینترنتی، این موضوع فقط یک ویژگی فنی نیست؛ بلکه بخشی از کیفیت خدمات و تجربه مشتری است.
چرا دسترس‌پذیری برای کسب‌وکار اینترنتی اهمیت دارد؟
وقتی استفاده از سایت دشوار باشد، حتی مخاطبانی که به محصول علاقه دارند ممکن است نتوانند خرید خود را کامل کنند. برای مثال، اگر دکمه ثبت سفارش با پس‌زمینه صفحه کنتراست کمی داشته باشد، کاربر ممکن است آن را به‌سختی پیدا کند. اگر فرم خرید فقط خطا را با رنگ قرمز نشان دهد، برخی افراد ممکن است متوجه محل مشکل نشوند.
بهبود دسترس‌پذیری می‌تواند چند فایده داشته باشد:
- کاهش موانع خرید: کاربران راحت‌تر می‌توانند محصول را انتخاب کنند، اطلاعات لازم را بخوانند و سفارش خود را ثبت کنند.
- بهبود تجربه استفاده با موبایل: بسیاری از اصول دسترس‌پذیری، مانند دکمه‌های قابل لمس و متن خوانا، استفاده از سایت را برای کاربران تلفن همراه نیز آسان‌تر می‌کنند.
- افزایش وضوح محتوا: عنوان‌های منظم، توضیحات روشن و فرم‌های قابل‌فهم به همه مخاطبان کمک می‌کنند.
- گسترش دامنه مخاطبان: افراد بیشتری می‌توانند بدون نیاز به کمک دیگران از خدمات سایت استفاده کنند.
- کاهش خطاهای کاربری: راهنمایی واضح و نمایش درست پیام‌های خطا می‌تواند از اشتباه در ثبت سفارش جلوگیری کند.
با این حال، دسترس‌پذیری به‌تنهایی تضمین‌کننده افزایش فروش یا بهبود رتبه گوگل نیست. نتیجه به کیفیت اجرا، نوع مخاطبان و سایر عوامل مؤثر بر عملکرد سایت بستگی دارد.
مهم‌ترین موانع دسترس‌پذیری در وب‌سایت‌ها
برای شروع، بهتر است مشکلاتی را بشناسیم که در بسیاری از سایت‌ها دیده می‌شوند.
متن‌های ناخوانا
استفاده از فونت بسیار کوچک، رنگ‌های کم‌رنگ یا فاصله نامناسب میان خطوط، خواندن متن را دشوار می‌کند. این مشکل در صفحات طولانی، توضیحات محصول و فرم‌های ثبت سفارش اهمیت بیشتری دارد.
در سایت فارسی، بهتر است از فونتی خوانا استفاده کنید، اندازه متن اصلی را برای صفحه‌نمایش‌های مختلف بررسی کنید و میان متن و پس‌زمینه تضاد رنگی کافی وجود داشته باشد.
وابستگی کامل به ماوس
برخی کاربران از صفحه‌کلید یا فناوری‌های کمکی برای پیمایش سایت استفاده می‌کنند. اگر امکان حرکت میان لینک‌ها، دکمه‌ها و فرم‌ها با صفحه‌کلید وجود نداشته باشد، انجام بعضی کارها دشوار یا ناممکن می‌شود.
برای بررسی اولیه، سایت را باز کنید و بدون استفاده از ماوس، با کلید Tab میان بخش‌های تعاملی حرکت کنید. باید بتوانید ترتیب حرکت را دنبال کنید و مشخص باشد کدام دکمه یا لینک در حال انتخاب است.
تصاویر بدون توضیح مناسب
تصاویر محصول، نمودارها و تصاویر آموزشی ممکن است اطلاعات مهمی را منتقل کنند. اگر تصاویر معنادار فاقد متن جایگزین مناسب باشند، کاربرانی که از صفحه‌خوان استفاده می‌کنند ممکن است آن اطلاعات را دریافت نکنند.
برای تصاویر معنادار، توضیحی کوتاه و مرتبط بنویسید. اگر تصویر صرفاً تزئینی است، معمولاً بهتر است فناوری کمکی آن را نادیده بگیرد. متن جایگزین نباید به محلی برای تکرار مصنوعی کلمات کلیدی تبدیل شود.
فرم‌های پیچیده و پیام‌های خطای مبهم
فرض کنید کاربر در فرم ثبت‌نام، شماره تلفن را اشتباه وارد می‌کند و فقط یک پیام کلی با عبارت «اطلاعات نامعتبر است» می‌بیند. او نمی‌داند کدام قسمت مشکل دارد یا چگونه آن را اصلاح کند.
فرم مناسب باید هر فیلد را با برچسب روشن مشخص کند، قالب اطلاعات موردنیاز را توضیح دهد و خطا را با پیامی قابل‌فهم نشان دهد. بهتر است خطا فقط با تغییر رنگ مشخص نشود و توضیح متنی نیز داشته باشد.
دکمه‌ها و لینک‌های نامشخص
عبارت‌هایی مانند «اینجا کلیک کنید» بدون زمینه کافی، اطلاعات زیادی درباره مقصد لینک نمی‌دهند. همچنین دکمه‌هایی که فقط با یک آیکون ناشناخته نمایش داده می‌شوند ممکن است برای برخی کاربران مبهم باشند.
از عنوان‌های معنادار مانند «مشاهده مشخصات محصول»، «دریافت راهنمای خرید» یا «ثبت سفارش» استفاده کنید تا هدف هر بخش روشن باشد.
چگونه دسترس‌پذیری فروشگاه اینترنتی را بهبود دهیم؟
برای اجرای این کار لازم نیست از همان ابتدا سایت را از نو طراحی کنید. می‌توانید با بررسی مسیرهای مهم و اصلاح مشکلات پرتأثیر شروع کنید.
گام اول: مسیرهای اصلی کاربر را مشخص کنید
ابتدا کارهایی را فهرست کنید که مخاطبان بیشتر در سایت انجام می‌دهند؛ برای مثال:
- پیدا کردن یک محصول یا خدمت
- خواندن مشخصات و شرایط استفاده
- ثبت‌نام یا ورود به حساب کاربری
- افزودن محصول به سبد خرید
- واردکردن اطلاعات و تکمیل پرداخت
- دریافت راهنمایی یا تماس با پشتیبانی
سپس هر مسیر را از ابتدا تا انتها بررسی کنید. هدف این است که مشخص شود آیا کاربر می‌تواند بدون سردرگمی و بدون وابستگی غیرضروری به یک روش خاص، کار خود را کامل کند.
گام دوم: خوانایی متن و کنتراست رنگ را بررسی کنید
متن‌های اصلی، عنوان‌ها، لینک‌ها، دکمه‌ها و پیام‌های خطا را بررسی کنید. رنگ متن باید با پس‌زمینه تفاوت کافی داشته باشد و اطلاعات مهم نباید صرفاً از طریق رنگ منتقل شوند.
برای سنجش دقیق‌تر کنتراست می‌توانید از ابزارهای بررسی کنتراست رنگ استفاده کنید. در استاندارد WCAG، برای متن معمولی در سطح AA معمولاً نسبت کنتراست حداقل ۴٫۵ به ۱ و برای متن بزرگ حداقل ۳ به ۱ توصیه می‌شود. معیارهای مربوط به اجزای رابط کاربری نیز قواعد جداگانه‌ای دارند.
گام سوم: سایت را با صفحه‌کلید آزمایش کنید
ماوس را کنار بگذارید و تلاش کنید منوها، لینک‌ها، فرم‌ها و دکمه‌های مهم را فقط با صفحه‌کلید به کار بگیرید.
به این موارد توجه کنید:
- آیا می‌توان به همه عناصر تعاملی رسید؟
- آیا ترتیب حرکت منطقی است؟
- آیا محل انتخاب‌شده به‌وضوح دیده می‌شود؟
- آیا منو یا پنجره‌ای باز می‌شود که خروج از آن دشوار باشد؟
- آیا می‌توان فرم را تکمیل و ارسال کرد؟
اگر کاربر در بخشی گیر می‌افتد یا نمی‌تواند بفهمد کدام عنصر انتخاب شده است، آن بخش نیاز به اصلاح دارد.
گام چهارم: فرم‌ها و پیام‌های خطا را اصلاح کنید
هر فیلد باید برچسب مشخصی داشته باشد و اطلاعات ضروری درباره قالب ورودی در دسترس باشد. برای مثال، اگر شماره تلفن باید با قالب خاصی وارد شود، این موضوع را پیش از ارسال فرم توضیح دهید.
پیام خطا باید مشخص کند چه چیزی اشتباه است و چگونه می‌توان آن را اصلاح کرد. در فرم‌های طولانی، بهتر است کاربر بتواند به‌راحتی به فیلد مشکل‌دار برگردد.
گام پنجم: تجربه استفاده با تلفن همراه را بسنجید
سایت را در اندازه‌های مختلف صفحه‌نمایش بررسی کنید. مطمئن شوید متن‌ها بدون بزرگ‌نمایی دشوار خوانده نمی‌شوند، دکمه‌ها فضای کافی برای لمس دارند و عناصر مهم روی یکدیگر نمی‌افتند.
همچنین بهتر است کاربران برای انجام کارهای ضروری مجبور به کشیدن صفحه به جهات مختلف نباشند؛ مگر در مواردی که ماهیت محتوا، مانند جدول گسترده، چنین رفتاری را ضروری کند.
گام ششم: تصاویر و محتوای چندرسانه‌ای را بررسی کنید
برای تصاویر معنادار متن جایگزین مناسب بنویسید. اگر ویدئو حاوی گفتار مهم است، زیرنویس فراهم کنید. اگر محتوای صوتی اطلاعات ضروری ارائه می‌دهد، متن آن را نیز در دسترس قرار دهید.
در نمودارها، اطلاعات را فقط با رنگ نمایش ندهید؛ عنوان‌ها، برچسب‌ها یا توضیحات متنی می‌توانند در فهم بهتر داده‌ها مؤثر باشند.
آیا برای دسترس‌پذیر کردن سایت به برنامه‌نویس نیاز داریم؟
همه اصلاحات به برنامه‌نویسی نیاز ندارند. بخشی از مشکلات را می‌توان از طریق تنظیمات قالب، ویرایشگر سایت یا مدیریت محتوا برطرف کرد. تغییر اندازه متن، انتخاب رنگ مناسب، نوشتن متن جایگزین تصاویر و اصلاح عنوان دکمه‌ها معمولاً از همین دسته‌اند.
اما برخی مسائل ممکن است به تغییرات فنی نیاز داشته باشند؛ مانند اصلاح ساختار HTML، مدیریت صحیح فوکوس صفحه‌کلید، سازگاری منوهای تعاملی با صفحه‌خوان یا رفع خطاهای پیچیده فرم‌ها.
اگر از وردپرس استفاده می‌کنید، پیش از نصب افزونه‌های متعدد، ابتدا مشکلات واقعی را شناسایی کنید. افزونه‌های دسترس‌پذیری ممکن است برای بعضی قابلیت‌ها مفید باشند، اما به‌تنهایی تضمین نمی‌کنند که سایت با استانداردهای دسترس‌پذیری سازگار است. گاهی لازم است خود قالب یا کد سایت اصلاح شود.
چگونه بفهمیم اصلاحات واقعاً مؤثر بوده‌اند؟
پس از اصلاح سایت، همان مسیرهایی را که در ابتدا بررسی کرده‌اید دوباره آزمایش کنید. فقط به ظاهر صفحه اکتفا نکنید؛ باید مطمئن شوید کاربر می‌تواند وظیفه موردنظر را انجام دهد.
می‌توانید از چند روش استفاده کنید:
آزمایش دستی: صفحات مهم را با صفحه‌کلید، بزرگ‌نمایی متن و اندازه‌های مختلف صفحه‌نمایش بررسی کنید.
ابزارهای خودکار: ابزارهای بررسی دسترس‌پذیری می‌توانند برخی مشکلات رایج را شناسایی کنند؛ با این حال، همه مسائل را تشخیص نمی‌دهند و جای آزمایش انسانی را نمی‌گیرند.
بازخورد کاربران: از افراد با نیازها و شیوه‌های استفاده متفاوت بخواهید یک کار واقعی، مانند پیدا کردن محصول یا تکمیل فرم، انجام دهند. مشاهده دشواری‌های آن‌ها اغلب مشکلاتی را آشکار می‌کند که در بررسی فنی دیده نشده‌اند.
بررسی رفتار کاربران: تغییر در رهاکردن فرم‌ها، خطاهای ثبت سفارش یا درخواست‌های پشتیبانی می‌تواند اطلاعات مفیدی ارائه دهد؛ البته این شاخص‌ها به‌تنهایی ثابت نمی‌کنند که تغییرات دسترس‌پذیری علت بهبود بوده‌اند.
یک برنامه ساده برای شروع
اگر زمان یا بودجه محدودی دارید، کار را با صفحات مهم آغاز کنید. در هفته نخست، مسیر خرید یا ثبت‌نام را بررسی کنید و مشکلاتی را که مانع انجام کار می‌شوند، فهرست کنید. در مرحله بعد، مواردی مانند کنتراست رنگ، برچسب فرم‌ها، متن دکمه‌ها و پیمایش با صفحه‌کلید را اصلاح کنید. سپس با چند کاربر یا ابزار مناسب، نتیجه را دوباره بسنجید.
پس از آن می‌توانید سراغ صفحات کم‌اهمیت‌تر بروید و یک روال منظم برای بررسی دسترس‌پذیری در طراحی صفحات جدید ایجاد کنید.
برای راهنمایی جامع‌تر، می‌توان از استاندارد بین‌المللی WCAG به‌عنوان چارچوب ارزیابی استفاده کرد. سطح AA نسخه 2.2 یکی از اهداف رایج برای طراحی دسترس‌پذیر است؛ اما میزان انطباق واقعی باید با بررسی معیارهای مربوط و نیازهای مخاطبان مشخص شود.
جمع‌بندی
دسترس‌پذیری وب‌سایت یعنی حذف موانعی که استفاده از خدمات آنلاین را برای بخشی از کاربران دشوار می‌کنند. متن خوانا، کنتراست مناسب، فرم‌های روشن، پیمایش با صفحه‌کلید و توضیحات جایگزین تصاویر، از مهم‌ترین نقاط شروع هستند.
برای کسب‌وکار اینترنتی، بهترین رویکرد این است که به‌جای تلاش برای اصلاح همه‌چیز در یک مرحله، مسیرهای اصلی کاربران را بررسی کنید، موانع مهم را برطرف سازید و نتیجه را دوباره بسنجید. سایتی که افراد بیشتری بتوانند از آن استفاده کنند، فرصت بهتری برای ارائه خدمات روشن‌تر، منصفانه‌تر و قابل‌اعتمادتر خواهد داشت.
مطالب بیشتر از این دسته
- سئو در کسب‌وکار اینترنتی چیست و چگونه مشتری را از گوگل جذب کنیم؟
- چگونه برای کسب‌وکار اینترنتی فرایند بازگشت مشتری طراحی کنیم؟
- مدیریت سفارش در کسب‌وکار اینترنتی؛ چگونه فرایند فروش را منظم و بدون خطا اجرا کنیم؟
- مدل درآمدی کسب‌وکار اینترنتی چیست و چگونه مدل مناسب خود را انتخاب کنیم؟
- وابستگی کسب‌وکار اینترنتی به یک کانال جذب مشتری؛ چگونه ریسک از دست دادن فروش را کاهش دهیم؟
- مدل درآمدی اشتراکی در کسب‌وکار اینترنتی؛ چگونه درآمد تکرارشونده ایجاد کنیم؟
🎯 یادگیری را ادامه دهید
اگر این مقاله برایتان مفید بود، پیشنهاد می‌کنیم مطالعه را همین‌جا متوقف نکنید.
در سودیرا صدها آموزش رایگان و تخصصی در زمینه کسب درآمد منتشر شده است و هر روز مطالب جدیدی به آن اضافه می‌شود. همچنین می‌توانید با امکانات سایت و خدمات ویژه اعضا آشنا شوید و مسیر مناسب خود را برای کسب درآمد انتخاب کنید.