🚀 این مقاله تنها یکی از صدها آموزش سودیرا است
اگر به دنبال ساختن یک درآمد واقعی هستید، قبل از ادامه این مقاله، سری به صفحه اصلی باشگاه درآمدزایی سودیرا بزنید.
در صفحه اصلی سودیرا با مسیرهای مختلف درآمدزایی و امکانات سایت آشنا می‌شوید و می‌توانید بهترین مسیر را برای شروع انتخاب کنید.
یک وب‌سایت ممکن است ظاهر زیبایی داشته باشد، محصولات خوبی عرضه کند و حتی بازدیدکنندگان زیادی داشته باشد؛ اما برای بخشی از کاربران استفاده از آن دشوار باشد. نوشته‌های کم‌رنگ، دکمه‌های نامشخص، فرم‌های پیچیده، تصاویر بدون توضیح متنی و منوهایی که فقط با ماوس کار می‌کنند، می‌توانند مانع دسترسی بعضی افراد به اطلاعات و خدمات شوند.
این مشکل فقط به افراد دارای معلولیت محدود نیست. گاهی یک کاربر با صفحه‌نمایش کوچک، اینترنت ضعیف یا شرایطی که امکان استفاده از ماوس را ندارد نیز با همین موانع روبه‌رو می‌شود.
از این مسئله می‌توان یک فرصت درآمدزایی ساخت: ارزیابی دسترس‌پذیری وب‌سایت‌ها و ارائه گزارش عملی برای رفع مشکلات آن‌ها. در این مقاله یاد می‌گیریم چگونه این خدمت را به یک فعالیت قابل فروش تبدیل کنیم.
دسترس‌پذیری وب‌سایت چیست؟
دسترس‌پذیری وب به این معناست که افراد با توانایی‌ها و شرایط متفاوت بتوانند تا حد امکان محتوای یک وب‌سایت را درک کنند و از امکانات آن استفاده کنند.
برای مثال، فردی که نابینا است ممکن است از صفحه‌خوان برای شنیدن محتوای سایت استفاده کند. فردی که محدودیت حرکتی دارد شاید نتواند به‌راحتی از ماوس استفاده کند و به صفحه‌کلید وابسته باشد. کاربری دیگر نیز ممکن است به دلیل ضعف بینایی به متن خواناتر و کنتراست مناسب نیاز داشته باشد.
اگر سایت به‌درستی طراحی نشده باشد، این کاربران ممکن است نتوانند فرم ثبت‌نام را تکمیل کنند، محصولی را به سبد خرید اضافه کنند یا حتی متوجه شوند یک دکمه چه کاری انجام می‌دهد.
استانداردهای شناخته‌شده‌ای مانند WCAG معیارهایی برای ارزیابی این مشکلات ارائه می‌کنند. آشنایی با این معیارها می‌تواند پایه‌ای برای ارائه خدمات حرفه‌ای باشد.
چه مشکلاتی را می‌توان بررسی کرد؟
برای شروع لازم نیست همه جنبه‌های فنی یک وب‌سایت را ارزیابی کنید. می‌توانید با مشکلات قابل مشاهده و قابل آزمایش آغاز کنید.
۱. خوانایی متن و کنتراست رنگ‌ها
متن‌هایی که بسیار کوچک‌اند یا رنگ آن‌ها با پس‌زمینه تفاوت کافی ندارد، برای بعضی کاربران دشوار خوانده می‌شوند.
در ارزیابی خود می‌توانید بررسی کنید که آیا متن‌های اصلی، پیوندها و دکمه‌ها به‌اندازه کافی واضح‌اند یا خیر. ابزارهای بررسی کنتراست رنگ می‌توانند به تشخیص برخی مشکلات کمک کنند.
۲. امکان استفاده با صفحه‌کلید
همه کاربران نمی‌توانند یا نمی‌خواهند از ماوس استفاده کنند. بنابراین باید بررسی شود که آیا می‌توان با کلیدهای صفحه‌کلید میان بخش‌های اصلی سایت حرکت کرد و فرم‌ها را تکمیل کرد.
برای مثال، اگر کاربر با فشردن کلید Tab نتواند به دکمه پرداخت برسد، ممکن است نتواند خرید خود را به پایان برساند.
۳. توضیحات متنی تصاویر
تصاویر مهمی که فاقد متن جایگزین مناسب هستند، ممکن است برای کاربران صفحه‌خوان قابل درک نباشند.
در ارزیابی باید مشخص کنید کدام تصاویر به توضیح نیاز دارند و آیا متن جایگزین آن‌ها هدف تصویر را به‌درستی منتقل می‌کند. البته تصاویر تزئینی همیشه به توضیح متنی نیاز ندارند و گاهی بهتر است از صفحه‌خوان پنهان باشند.
۴. فرم‌ها و پیام‌های خطا
فرم ثبت‌نام، سفارش و تماس باید قابل فهم باشد. اگر کاربر اطلاعاتی را اشتباه وارد کند، باید بتواند بفهمد مشکل چیست و چگونه آن را اصلاح کند.
برای مثال، پیام مبهم «خطا رخ داد» به‌اندازه پیام مشخصی که فیلد مشکل‌دار را معرفی می‌کند، مفید نیست.
۵. ساختار تیترها و منوها
تیترهای منظم به کاربران کمک می‌کنند محتوای صفحه را بهتر دنبال کنند. ساختار نامناسب تیترها یا منوهای گیج‌کننده می‌تواند پیمایش سایت را دشوار کند.
شما می‌توانید ترتیب تیترها، نام‌گذاری پیوندها و وضوح منوها را بررسی کنید و پیشنهادهای مشخصی برای اصلاح آن‌ها ارائه دهید.
چه کسانی ممکن است مشتری شما باشند؟
فروشگاه‌های اینترنتی
برای فروشگاه‌ها، دسترس‌پذیری می‌تواند بر امکان مشاهده محصول، استفاده از فیلترها، تکمیل فرم‌ها و فرایند خرید تأثیر بگذارد. این کسب‌وکارها ممکن است برای شناسایی موانع موجود در مسیر خرید به ارزیابی نیاز داشته باشند.
آموزشگاه‌ها و وب‌سایت‌های آموزشی
سایت‌های آموزشی باید امکان دسترسی مناسب به درس‌ها، فایل‌ها، فرم‌های ثبت‌نام و محتوای چندرسانه‌ای را فراهم کنند. بررسی زیرنویس ویدئوها، ساختار صفحات و خوانایی محتوای آموزشی می‌تواند بخشی از خدمت شما باشد.
شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات
وب‌سایت‌های رزرو، درخواست مشاوره، دریافت خدمات و ثبت سفارش نیز ممکن است با مشکلاتی مواجه باشند که مانع تکمیل فرایند توسط بعضی کاربران می‌شود.
طراحان و توسعه‌دهندگان وب
گاهی مشتری نهایی شما صاحب یک وب‌سایت نیست، بلکه طراح یا توسعه‌دهنده‌ای است که می‌خواهد پیش از تحویل پروژه، مشکلات دسترس‌پذیری آن را شناسایی کند.
در این حالت، گزارش شما می‌تواند به‌عنوان بخشی از کنترل کیفیت پروژه مورد استفاده قرار گیرد.
چگونه اولین ارزیابی را انجام دهیم؟
گام اول: اصول پایه را یاد بگیرید
پیش از فروش این خدمت، با مفاهیم اصلی دسترس‌پذیری و معیارهای WCAG آشنا شوید. این معیارها فقط درباره رنگ و اندازه متن نیستند؛ بلکه موضوعاتی مانند درک‌پذیری محتوا، امکان پیمایش، سازگاری با فناوری‌های کمکی و قابل پیش‌بینی بودن رفتار رابط کاربری را نیز پوشش می‌دهند.
بهتر است از یک محدوده مشخص شروع کنید؛ مثلاً بررسی صفحه اصلی، صفحه محصول و فرم ثبت سفارش یک فروشگاه.
گام دوم: یک وب‌سایت را با ابزارهای ساده بررسی کنید
برای ارزیابی اولیه می‌توانید از روش‌های زیر کمک بگیرید:
- بزرگ‌نمایی صفحه برای بررسی خوانایی محتوا
- پیمایش سایت با صفحه‌کلید
- بررسی کنتراست رنگ‌ها با ابزارهای مخصوص
- استفاده از ابزارهای خودکار بررسی دسترس‌پذیری
- بررسی متن جایگزین تصاویر و ساختار تیترها
- آزمایش فرم‌ها و پیام‌های خطا
ابزارهای خودکار می‌توانند برخی مشکلات را پیدا کنند، اما همه خطاهای دسترس‌پذیری را تشخیص نمی‌دهند. برای مثال، وجود متن جایگزین برای یک تصویر لزوماً به این معنا نیست که آن متن مفید و دقیق است.
گام سوم: مشکلات را مستند کنید
گزارش شما باید به‌اندازه‌ای روشن باشد که مشتری بداند هر مشکل کجاست و چه کاری باید انجام دهد.
برای هر مورد این اطلاعات را ثبت کنید:
- صفحه یا بخش دارای مشکل
- شرح دقیق مشکل
- روش بازتولید یا مشاهده آن
- کاربرانی که ممکن است تحت تأثیر قرار بگیرند
- پیشنهاد اصلاح
- میزان اهمیت مشکل
به‌جای نوشتن «سایت دسترس‌پذیری خوبی ندارد»، بهتر است بنویسید: «در فرم ثبت سفارش، هنگام حرکت با صفحه‌کلید، نشانگر تمرکز روی دکمه ثبت سفارش به‌وضوح دیده نمی‌شود. پیشنهاد می‌شود حالت تمرکز قابل مشاهده‌ای برای این دکمه تعریف شود.»
گام چهارم: مشکلات را اولویت‌بندی کنید
همه مشکلات اهمیت یکسانی ندارند. مانعی که جلوی ثبت سفارش را می‌گیرد، ممکن است مهم‌تر از ایرادی جزئی در یک صفحه فرعی باشد.
برای اولویت‌بندی، سه عامل را در نظر بگیرید:
۱. شدت مانع برای کاربر
۲. تعداد یا اهمیت مسیرهایی که تحت تأثیر قرار می‌گیرند
۳. میزان دشواری اصلاح
این اولویت‌بندی به مشتری کمک می‌کند ابتدا سراغ مشکلات مهم‌تر برود.
گام پنجم: گزارش را تحویل دهید و اصلاحات را دوباره بررسی کنید
گزارش را در قالب یک فایل منظم یا صفحه آنلاین تحویل دهید. اگر مشتری مشکلات را اصلاح کرد، می‌توانید در یک مرحله جداگانه بررسی کنید که آیا اصلاحات موردنظر انجام شده‌اند یا خیر.
این بازبینی می‌تواند به‌عنوان خدمت تکمیلی فروخته شود.
چگونه از این مهارت درآمد کسب کنیم؟
می‌توانید خدمات خود را در سه سطح عرضه کنید.
| بسته خدماتی | محدوده پیشنهادی |
|---|---|
| بررسی مقدماتی | ارزیابی چند صفحه مهم و ارائه فهرست مشکلات قابل مشاهده |
| گزارش استاندارد | بررسی صفحات بیشتر، آزمایش‌های دستی و اولویت‌بندی اصلاحات |
| بازبینی پس از اصلاح | بررسی مجدد موارد گزارش‌شده و ثبت نتیجه |
قیمت هر پروژه باید بر اساس تعداد صفحات، پیچیدگی سایت، نوع آزمایش‌ها، مهارت شما و زمان موردنیاز تعیین شود. برای شروع، بهتر است یک پروژه محدود با قیمت ثابت تعریف کنید و پس از تجربه چند پروژه، زمان واقعی و هزینه خدمات خود را دقیق‌تر محاسبه کنید.
از وعده‌هایی مانند «تضمین دسترس‌پذیری کامل» یا «تضمین رعایت تمام قوانین» خودداری کنید، مگر اینکه صلاحیت، دامنه ارزیابی و فرایند لازم برای چنین ادعایی را واقعاً داشته باشید. یک بررسی مقدماتی به‌تنهایی معادل ممیزی جامع یا گواهی انطباق نیست.
چگونه مشتری پیدا کنیم؟
نمونه‌کار بسازید
یک وب‌سایت عمومی را انتخاب کنید و چند مشکل قابل اثبات آن را بررسی کنید. در نمونه‌کار، نشانی صفحه، توضیح مشکل و پیشنهاد اصلاح را نشان دهید.
اگر قصد دارید گزارش یک وب‌سایت مشخص را منتشر کنید، از انتشار اطلاعات حساس یا ادعاهای تأییدنشده خودداری کنید. می‌توانید نمونه‌کار را با یک وب‌سایت آزمایشی یا محیطی که اجازه بررسی آن را دارید نیز بسازید.
یک گروه مشتری مشخص انتخاب کنید
برای شروع، تمرکز روی فروشگاه‌های اینترنتی کوچک یا وب‌سایت‌های آموزشی می‌تواند فرایند یادگیری و ارائه خدمت را ساده‌تر کند. در این صورت، به‌تدریج با الگوهای تکرارشونده همان نوع سایت آشنا می‌شوید.
ارزش تجاری خدمت را توضیح دهید
به‌جای اینکه فقط از اصطلاحات فنی صحبت کنید، توضیح دهید که ارزیابی شما چه موانعی را آشکار می‌کند.
برای مثال، ممکن است یک کاربر نتواند فرم ثبت سفارش را با صفحه‌کلید تکمیل کند. این مسئله فقط یک ایراد فنی نیست؛ می‌تواند دسترسی بخشی از کاربران به فرایند خرید را مختل کند.
البته نباید ادعا کنید که هر اصلاحی حتماً باعث افزایش فروش می‌شود. نتیجه به نوع سایت، مخاطبان و مشکلات موجود بستگی دارد.
با توسعه‌دهندگان همکاری کنید
بسیاری از طراحان سایت ترجیح می‌دهند روی ساخت و توسعه تمرکز کنند. شما می‌توانید ارزیابی دسترس‌پذیری را به‌عنوان خدمتی مکمل ارائه دهید تا آن‌ها در صورت تمایل، گزارش شما را برای اصلاح پروژه‌هایشان به کار بگیرند.
آیا هوش مصنوعی می‌تواند به این کار کمک کند؟
بله، اما فقط در نقش ابزار کمکی.
هوش مصنوعی می‌تواند در توضیح برخی خطاها، تهیه چک‌لیست، دسته‌بندی مشکلات و نگارش گزارش اولیه مفید باشد. ابزارهای تخصصی نیز می‌توانند بعضی مشکلات ساختاری را شناسایی کنند.
بااین‌حال، ارزیابی دسترس‌پذیری به آزمایش واقعی نیاز دارد. ممکن است یک ابزار خودکار خطایی را گزارش نکند، اما کاربر هنگام استفاده از صفحه‌کلید یا صفحه‌خوان با مشکل جدی روبه‌رو شود.
همچنین هر پیشنهادی که ابزار تولید می‌کند باید با رفتار واقعی سایت تطبیق داده شود. مسئولیت دقت گزارش نهایی بر عهده ارزیاب است، نه ابزار هوش مصنوعی.
اشتباهاتی که باید از آن‌ها دوری کنید
اتکا به امتیاز ابزارهای خودکار: امتیاز بالا به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که سایت برای همه کاربران قابل استفاده است.
ارائه گزارش‌های مبهم: مشتری باید بداند مشکل کجاست، چگونه قابل مشاهده است و چه اصلاحی پیشنهاد می‌شود.
تمرکز صرف بر ظاهر: دسترس‌پذیری به رنگ‌ها و اندازه متن محدود نیست؛ پیمایش، فرم‌ها، ساختار محتوا و سازگاری با فناوری‌های کمکی نیز اهمیت دارند.
ادعای تخصص بدون تجربه کافی: اگر فقط بررسی مقدماتی انجام داده‌اید، آن را ممیزی جامع یا تأیید انطباق معرفی نکنید.
نادیده گرفتن آزمایش انسانی: در پروژه‌های مهم، بازخورد کاربران دارای معلولیت و متخصصان این حوزه می‌تواند مشکلاتی را آشکار کند که ابزارها تشخیص نمی‌دهند.
پرسش‌های متداول
آیا برای این کار باید برنامه‌نویسی بلد باشم؟
برای بررسی مقدماتی و تهیه گزارش، لزوماً نیازی به برنامه‌نویسی ندارید. اما برای تشخیص برخی مشکلات فنی و پیشنهاد اصلاحات دقیق، آشنایی با HTML، CSS و ساختار صفحات وب می‌تواند مزیت مهمی باشد.
آیا این کار را می‌توان از خانه انجام داد؟
بله. بیشتر بررسی‌ها با استفاده از مرورگر، ابزارهای آزمایشی و ارتباط آنلاین با مشتری انجام می‌شوند. در بعضی پروژه‌ها ممکن است همکاری با توسعه‌دهنده یا متخصص دسترس‌پذیری لازم باشد.
آیا بررسی دسترس‌پذیری فقط برای افراد دارای معلولیت مفید است؟
خیر. بهبود ساختار محتوا، خوانایی متن، وضوح فرم‌ها و امکان پیمایش می‌تواند تجربه استفاده از سایت را برای بسیاری از کاربران بهتر کند. بااین‌حال، هدف اصلی دسترس‌پذیری رفع موانعی است که افراد با توانایی‌ها و شرایط متفاوت با آن‌ها روبه‌رو می‌شوند.
آیا می‌توان از این کار درآمد تکرارشونده داشت؟
بله. سایت‌ها مرتب به‌روزرسانی می‌شوند و تغییرات جدید ممکن است مشکلات تازه‌ای ایجاد کنند. در صورت توافق با مشتری، می‌توانید بازبینی دوره‌ای، بررسی صفحات تازه و ارزیابی اصلاحات را ارائه دهید.
جمع‌بندی
ارزیابی دسترس‌پذیری وب‌سایت‌ها یک فرصت تخصصی برای کسانی است که به تجربه کاربری، کیفیت وب و حل مشکلات فنی علاقه دارند. برای شروع لازم نیست سامانه پیچیده‌ای بسازید؛ می‌توانید اصول پایه را یاد بگیرید، یک محدوده مشخص را بررسی کنید و گزارش عملی و قابل فهمی ارائه دهید.
مزیت اصلی این خدمت، پیدا کردن موانعی است که ممکن است در نگاه اول دیده نشوند اما استفاده از سایت را برای بعضی افراد دشوار کنند. اگر گزارش‌های شما دقیق، مستند و واقع‌بینانه باشند، می‌توانید به طراحان وب و صاحبان کسب‌وکار کمک کنید سایت‌های قابل استفاده‌تری بسازند و به‌تدریج این مهارت را به یک خدمت درآمدزا تبدیل کنید.
مطالب بیشتر از این دسته
- کسب درآمد از طراحی فرم‌های هوشمند؛ چگونه فرم‌های ساده را به راهکاری ارزشمند برای کسب‌وکارها تبدیل کنیم؟
- کسب درآمد از برنامه‌نویسی؛ چگونه از کدنویسی پول دربیاوریم؟
- کسب درآمد از طراحی پاورپوینت؛ چگونه از ساخت ارائه‌های حرفه‌ای پول دربیاوریم؟
- کسب درآمد از طراحی سیستم‌های پیگیری مشتری؛ چگونه به کسب‌وکارهای کوچک کمک کنیم هیچ مشتری‌ای را فراموش نکنند؟
- کسب درآمد از طراحی منوی دیجیتال؛ چگونه به رستوران‌ها و کافه‌ها خدمت بفروشیم؟
- کسب درآمد از تولید محتوا؛ چگونه از تولید محتوای آنلاین پول دربیاوریم؟
🎯 یادگیری را ادامه دهید
اگر این مقاله برایتان مفید بود، پیشنهاد می‌کنیم مطالعه را همین‌جا متوقف نکنید.
در سودیرا صدها آموزش رایگان و تخصصی در زمینه کسب درآمد منتشر شده است و هر روز مطالب جدیدی به آن اضافه می‌شود. همچنین می‌توانید با امکانات سایت و خدمات ویژه اعضا آشنا شوید و مسیر مناسب خود را برای کسب درآمد انتخاب کنید.